آیکاس چیست؟ آشنایی با فناوری IQOS و تفاوت آن با ویپ و پاد

آیکاس اگرچه در دسته محصولات با ریسک کاهش‌یافته قرار می‌گیرد، اما همچنان با مخاطراتی همراه است. برای یک انتخاب هوشمندانه، پیش از هر تصمیمی، شناخت دقیق عوارض و پیامدهای آن الزامی است.

اما دقیقاً IQOS چیست و مکانیزم عملکرد آن چه تفاوتی با سیگارهای سنتی، ویپ و پاد سیستم‌ها دارد؟ در این مقاله تخصصی از وی گاد، قصد داریم به بررسی دقیق فناوری IQOS، ساختار دستگاه‌های هیت ‌نات ‌برن (Heat-Not-Burn) و تفاوت‌های کلیدی آن با دنیای ویپینگ بپردازیم تا شناختی جامع و دقیق از این نسل جدید تجهیزات به دست آورید.

دستگاه آیکاس (IQOS) چیست و چه کاربردی دارد؟

دستگاه آیکاس (IQOS) یک سیستم الکترونیکی پیشرفته و جایگزین سیگارهای سنتی است که توسط شرکت بین‌المللی «فیلیپ موریس» (Philip Morris International) طراحی و به بازار عرضه شده است. نام این دستگاه مخفف عبارت «I Quit Ordinary Smoking» (من سیگار کشیدن معمولی را ترک می‌کنم) است و با هدف ارائه یک تجربه مشابه سیگار، اما با حذف فرایند خطرناک سوختن توتون ساخته شده است. کاربرد اصلی آیکاس، استفاده از تنباکوی واقعی از طریق حرارت دادن و تولید آئروسل حاوی نیکوتین است.

این دستگاه به جای مایعات الکترونیکی (جویس و سالت)، از فیلترهای مخصوص تنباکوی فشرده (مانند Heets یا Terea) استفاده می‌کند؛ در نتیجه برای افراد سیگاری که حس و طعم واقعی توتون را می‌خواهند اما قصد دارند خود را از شر خاکستر، بوی زننده، مونوکسید کربن و قطران حاصل از احتراق رها کنند، کاربرد بسیار گسترده‌ای دارد.

فناوری Heat-Not-Burn (گرمایش بدون سوختن) در آیکاس چگونه کار می‌کند؟

اساس عملکرد دستگاه‌های IQOS بر پایه فناوری اختصاصی Heat-Not-Burn یا «گرمایش به جای سوختن» بنا شده است. در سیگارهای سنتی، توتون با دمایی فراتر از ۶۰۰ الی ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌سوزد که این فرایند احتراق، عامل اصلی تولید دود غلیظ، خاکستر، قطران و هزاران ترکیب شیمیایی سمی است.

فناوری آیکاس این چرخه سوختن را به‌ طور کامل حذف کرده و تنباکوی فشرده را توسط یک تیغه سرامیکی با روکش پلاتین و طلا (در نسل‌های قدیمی‌تر) یا سیستم القای مغناطیسی هوشمند (در نسل جدید مانند آیکاس ایلوما) تنها تا دمای تقریبی ۳۵۰ درجه سانتی‌گراد حرارت می‌دهد. در این بازه دمایی دقیق، تنباکو نمی‌سوزد، بلکه عصاره و نیکوتین آن بدون ایجاد مونوکسید کربن به یک بخار ملایم (آئروسل تنباکو) تبدیل می‌شود که طعم اصیل توتون را با کمترین میزان آلاینده‌های جانبی به کاربر منتقل می‌کند.

بررسی اجزای اصلی دستگاه‌های IQOS و نسل‌های مختلف آن

دستگاه‌های آیکاس معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل شده‌اند: قلم یا هولدر (Holder) که فیلتر تنباکویی درون آن قرار گرفته و وظیفه حرارت ‌دهی را بر عهده دارد، و پاوربانک همراه یا کیس شارژر (Pocket Charger) که انرژی موردنیاز قلم را تأمین و از آن محافظت می‌کند.

از نظر سیر تکامل، این برند نسل‌های متعددی را به بازار معرفی کرده است؛ از مدل‌های کلاسیک مانند IQOS 2.4 Plus و IQOS 3 Duo (که از تیغه حرارتی سرامیکی برای گرم کردن فیلترهای هیتس استفاده می‌کردند) تا نسل جدید و هوشمند IQOS ILUMA.

در سری ایلوما با حذف کامل تیغه و به‌ کارگیری فناوری گرمایش القایی هوشمند (Smartcore Induction System)، نیاز به تمیزکاری و ریسک شکستن تیغه کاملاً برطرف شده و دستگاه‌ها در مدل‌های متنوعی مانند Iluma Prime (کلاسیک و لوکس)، Iluma Standard و نسخه یکپارچه Iluma One (بدون کیس مجزا) عرضه می‌شوند تا هر کاربر بر اساس سلیقه و سبک حمل روزمره، انتخاب مناسبی داشته باشد.

فیلترهای تنباکویی IQOS (هیتس و ترا) چیست و چه ترکیباتی دارند؟

فیلترهای مخصوص آیکاس که با نام‌های تجاری هیتس (HEETS) و ترا (TEREA) شناخته می‌شوند، سیگارت‌های کوچک با طراحی مهندسی ‌شده هستند که منحصراً برای دستگاه‌های هیت ‌نات ‌برن تولید شده‌اند و نباید مانند سیگار سنتی با فندک یا کبریت سوزانده شوند. ساختار داخلی این فیلترها شامل تنباکوی فرآوری ‌شده و فشرده با کیفیت بالا، گلیسیرین گیاهی (برای تشکیل بخار)، طعم ‌دهنده‌ها، فیلتر سلولزی و محفظه خنک ‌کننده بخار است.

تفاوت اصلی میان این دو نسل در مکانیزم حرارت‌دهی آن‌هاست؛ فیلترهای هیتس برای دستگاه‌های نسل قبل (دارای تیغه حرارتی) طراحی شده‌اند، در حالی که فیلترهای ترا مخصوص سری نسل جدید IQOS ILUMA هستند و یک المان فلزی نازک (Susceptor) درون توتونِ کاملاً مهروموم‌ شده آن‌ها تعبیه شده تا حرارت را از طریق میدان مغناطیسی القایی دریافت کند.

این بسته ‌بندی کاملاً بسته در ترا، مانع از ریزش توتون و کثیف شدن دستگاه می‌شود و تنوع طعمی گسترده‌ای از توتون خالص ملایم و سنگین گرفته تا طعم‌های خنک و منتول را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

تفاوت اصلی آیکاس با سیگار سنتی در چیست؟

تفاوت بنیادین میان آیکاس (IQOS) و سیگار سنتی در نحوه آزادسازی نیکوتین و حذف کامل فرایند احتراق (سوختن) خلاصه می‌شود. در سیگارهای معمولی، توتون در دمای بالای ۶۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌سوزد و در نتیجه این احتراق، دود غلیظ، خاکستر، گاز مونوکسید کربن (CO) و بیش از ۶۰۰۰ ماده شیمیایی مضر و قطران (Tar) تولید می‌شود که روی ریه، دندان‌ها و محیط رسوب می‌کنند.

در مقابل، دستگاه آیکاس تنباکوی فشرده را تنها تا دمای حدود ۳۵۰ درجه سانتی‌گراد حرارت می‌دهد؛ بنابراین هیچ ‌گونه احتراق، خاکستر یا دود سمی تولید نمی‌شود، بلکه یک بخار یا آئروسل ملایم حاوی نیکوتین آزاد می‌گردد. این تفاوت عملکردی باعث می‌شود تا آیکاس بوی ماندگار روی لباس، دست و دهان به جا نگذارد، به اطرافیان آسیب کمتری در قالب دود دست دوم بزند و رسوبات ناشی از قطران را به ‌طور چشمگیری کاهش دهد، در حالی که طعم اصیل توتون طبیعی را حفظ می‌کند.

مقایسه کامل آیکاس (IQOS) با ویپ و پاد سیستم

اگرچه دستگاه‌های آیکاس (IQOS)، ویپ (Vape) و پاد سیستم (Pod System) همگی در دسته تجهیزات نوین جایگزین سیگار سنتی قرار می‌گیرند، اما از نظر منبع ماده مصرفی، مکانیزم عملکرد و نوع تجربه کاربری تفاوت‌های بنیادینی با یکدیگر دارند:

·        منبع مصرفی (تنباکوی واقعی در برابر مایع ای-لیکوئید):

اصلی‌ترین تفاوت در ماهیت ماده‌ای است که مصرف می‌شود. آیکاس بر پایه برگ توتون واقعی و فشرده (فیلترهای هیتس و ترا) کار می‌کند و حس طعم طبیعی سیگار را منتقل می‌سازد؛ در حالی که ویپ‌ها و پاد سیستم‌ها از مایعات الکترونیکی شیمیایی (جویس و سالت نیکوتین) متشکل از گلیسیرین، پروپیلن گلیکول و اسانس‌های خوراکی استفاده می‌کنند.

·        مکانیزم عملکرد و سیستم حرارت ‌دهی:

در فناوری آیکاس، توتون از طریق تیغه سرامیکی یا القای مغناطیسی تا دمای ۳۵۰ درجه گرم می‌شود تا آئروسل آزاد کند (بدون سوختن و بدون کویل/پنبه). در مقابل، ویپ و پاد سیستم دارای کویل و پنبه پنبه‌ای هستند که با داغ شدن سیم ‌پیچ و جریان برق مستقیم، مایع جذب ‌شده را تبخیر می‌کنند.

·        حجم بخار و هدف مصرف:

دستگاه‌های ویپ (ویپ مادها) برای تولید حجم بخار بسیار متراکم (Cloud Chasing) و طعم ‌دهی‌های فانتزی طراحی شده‌اند. پاد سیستم‌ها ابعادی کوچک دارند و با تولید بخار کم و نیکوتین بالا، گزینه‌ای اقتصادی برای کام‌دهی مشابه سیگار هستند. اما آیکاس صرفاً بر شبیه‌سازی دقیق ضربه گلوی توتون سنتی و حفظ حس واقعی سیگار بدون دود و خاکستر تمرکز دارد.

·        نگهداری و استفاده:

پاد و ویپ نیازمند پر کردن مخزن با جویس، تعویض دوره‌ای کویل/کارتریج و مراقبت از نشتی مایع هستند؛ در حالی که آیکاس (به‌ویژه سری مدرن ایلوما) تنها با قرار دادن و تعویض ساده فیلتر مصرف می‌شود و نیازی به پر کردن دستی مایعات یا تعویض کویل ندارد.

مزایا و معایب استفاده از فناوری آیکاس

فناوری آیکاس با گرم‌ کردن تنباکو بدون احتراق، مزایایی مانند حذف خاکستر، کاهش بوی ماندگار و تولید کمتر برخی ترکیبات حاصل از سوختن نسبت به سیگار سنتی دارد و استفاده از آن نیز معمولاً به تمیزکاری و نگهداری پیچیده‌ای نیاز ندارد. با این‌ حال، آیکاس همچنان حاوی تنباکو و نیکوتین است؛ بنابراین می‌تواند موجب وابستگی شود و برای سلامت بدن بی‌خطر نیست.

هزینه خرید دستگاه و فیلترهای مصرفی، نیاز به شارژ، محدودیت دسترسی به محصولات سازگار و احتمال خرابی یا کاهش عمر باتری نیز از دیگر معایب آن به شمار می‌رود. همچنین باید توجه داشت که کاهش مواجهه با برخی مواد شیمیایی به معنای حذف کامل خطرات نیست و آیکاس نباید به‌عنوان محصولی ایمن یا روش قطعی ترک سیگار معرفی شود.

آیا آیکاس نسبت به سیگار و ویپ کم‌ ضررتر است؟

IQOS، سیگار و ویپ هیچ‌ کدام کاملاً بی‌ضرر نیستند و هر سه می‌توانند نیکوتین و مواد شیمیایی آسیب ‌زا وارد بدن کنند. آیکاس به‌ جای سوزاندن تنباکو، آن را گرم می‌کند؛ به همین دلیل ممکن است میزان مواجهه با برخی ترکیبات مضر در مقایسه با دود سیگار سنتی کمتر باشد، اما این موضوع به معنای ایمن‌ بودن یا حذف خطرات سلامتی نیست.

مقایسه آیکاس با ویپ نیز به نوع دستگاه، مایع مصرفی، میزان نیکوتین و الگوی استفاده بستگی دارد و نمی‌توان به ‌طور قطعی یکی را برای همه افراد کم‌ ضررتر دانست. بهترین گزینه برای سلامت، استفاده ‌نکردن از هیچ‌یک از این محصولات است؛ افرادی که سیگار یا نیکوتین مصرف می‌کنند و قصد ترک دارند، بهتر است با کمک پزشک یا متخصص، از روش‌های تأیید شده ترک استفاده کنند.

نحوه استفاده صحیح، شارژ و نگهداری از دستگاه IQOS

• برای استفاده بهینه و افزایش طول عمر دستگاه IQOS، استیک تنباکو را به ‌آرامی و بدون فشار وارد محفظه کنید و پس از رسیدن دستگاه به دمای مطلوب (ویبره یا چراغ ثابت)، پک‌های ملایم و با‌فاصله‌ (حدود ۳۰ ثانیه) بزنید؛ برای شارژ، حتماً از آداپتور و کابل اصلی دستگاه استفاده کرده و از اتصال به فست ‌شارژهای غیرستاندارد که به برد آسیب می‌زنند، خودداری کنید.
• همچنین برای نگهداری، در مدل‌های تیغه ‌دار، تمیزکاری دوره‌ای محفظه با ابزار مخصوص برای جلوگیری از افت طعم ضروری است، اما در سری‌های جدید ایلوما به دلیل طراحی مهروموم‌ شده، نیازی به تمیزکاری داخلی نیست؛
• در نهایت، دستگاه را دور از رطوبت، گرما و تابش مستقیم خورشید نگهداری کنید و از تخلیه کامل باتری (رسیدن به صفر) بپرهیزید تا سلامت باتری حفظ شود.

راهنمای خرید دستگاه آیکاس اورجینال و فیلترهای استاندارد

• برای خرید دستگاه آیکاس اورجینال، ابتدا مدل و سازگاری آن با فیلترهای تنباکویی را بررسی کنید؛ مدل‌های تیغه ‌دار مانند IQOS 3 و IQOS 3 DUO معمولاً با استیک‌های HEETS کار می‌کنند، درحالی ‌که سری IQOS ILUMA به فیلترهای TEREA نیاز دارد.
• هنگام خرید، دستگاه را از فروشگاه معتبر تهیه کرده و به کیفیت بسته ‌بندی، شماره‌ سریال، سلامت بدنه، اصالت هولوگرام و امکان دریافت فاکتور توجه کنید؛ با این‌ حال، بسته‌ بندی به‌ تنهایی تضمین قطعی اصالت نیست و بهتر است کد محصول از طریق سامانه یا وب ‌سایت رسمی شرکت سازنده بررسی شود.
• فیلترهای استاندارد باید بسته‌ بندی سالم، تاریخ تولید و مشخصات خوانا داشته باشند و فاقد پارگی، تغییر رنگ یا بوی غیرطبیعی باشند.
• همچنین از قرار دادن TEREA در دستگاه‌های تیغه‌ دار یا استفاده از HEETS در مدل‌های ILUMA خودداری کنید؛ زیرا ناسازگاری فیلتر و دستگاه می‌تواند باعث عملکرد نادرست یا آسیب به محصول شود.
• در نهایت، به یاد داشته باشید که IQOS و فیلترهای آن حاوی نیکوتین هستند و برای افراد غیرسیگاری، افراد زیر سن قانونی و زنان باردار مناسب نیستند.

در آخر…

وی ‌گاد مجموعه‌ای تخصصی در زمینه عرضه محصولات ویپینگ است که انواع دستگاه‌های ویپ، پاد سیستم، پاد ماد، جویس، سالت نیکوتین، کویل، کارتریج و لوازم جانبی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این مجموعه با ارائه محصولات متنوع از برندهای شناخته‌ شده، تلاش می‌کند نیاز کاربران مبتدی و حرفه‌ای را پوشش دهد و امکان انتخاب دستگاه مناسب را بر اساس نوع مصرف، میزان بخاردهی، طعم، سطح نیکوتین و بودجه فراهم کند.

یکی از نکات مهم هنگام خرید از وی‌ گاد، توجه به اصالت کالا، سازگاری دستگاه با جویس یا سالت نیکوتین، سلامت بسته ‌بندی و دریافت راهنمای استفاده است. کاربران می‌توانند پیش از خرید، مشخصات فنی محصول، ظرفیت باتری، نوع کارتریج یا کویل و روش نگهداری آن را بررسی کنند.